Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
1TE 590DYES AND THEIR INTERMEDIATES3+0+03630.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili İngilizce
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ (Tezli Y.Lisans)
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, tekstil endüstrisinde kullanılan sentetik boyarmaddelerin ve ara maddelerinin kimyasal sentez yöntemlerini, moleküler yapılarını ve renk-yapı ilişkilerini ileri düzeyde incelemektir. Öğrencilerin, boyarmadde sentezi süreçlerini anlamaları, moleküler tasarımın afinite ve haslık üzerindeki etkilerini değerlendirmeleri ve yenilikçi boyarmadde teknolojileri üzerine araştırma yetkinliği kazanmaları hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği Boyarmadde kimyasına giriş, ışık absorbsiyonu ve renk teorisi. Aromatik ara maddelerin sentezi (nitrolama, sülfolama, halojenleme, aminasyon). Azo, antrakinon, küp (vat) ve reaktif boyarmaddelerin sentez mekanizmaları ve üretim süreçleri. Boyarmadde yapısının renk haslığı (özellikle ışık haslığı ve fotokimyasal bozunma) ve afinite üzerindeki etkileri. Ekolojik boyarmadde sentezi, atık yönetimi ve toksikolojik değerlendirmeler.
Dersin Yöntem ve Teknikleri
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof.Dr. Cem Güneşoğlu
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar ders notları
Ders Notları "Color Chemistry: Syntheses, Properties, and Applications of Organic Dyes and Pigments" – Heinrich Zollinger (Boyarmadde kimyası ve sentezi için en temel başvuru kaynağı / The most fundamental reference for dye chemistry and synthesis).

"Industrial Dyes: Chemistry, Properties, Applications" – Klaus Hunger (Endüstriyel üretim süreçleri ve ara maddelerin detaylı incelenmesi / Detailed examination of industrial production processes and intermediates).

"Fundamentals and Practices in Colouration of Textiles" – J.N. Chakraborty (Moleküler yapı, uygulama ve haslık ilişkileri üzerine / Focus on molecular structure, application, and fastness relationships).

İlgili güncel bilimsel makaleler ve sentez patentleri / Relevant current scientific papers and synthesis patents.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %10
Mühendislik Bilimleri %70
Mühendislik Tasarımı %20

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 50
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 50
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Haftalık teorik ders saati 14 3 42
Okuma Faaliyetleri 14 5 70
İnternetten tarama, kütüphane çalışması 3 3 9
Materyal tasarlama, uygulama 3 5 15
Ara sınav ve ara sınava hazırlık 1 15 15
Final sınavı ve final sınavına hazırlık 1 15 15
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 6 166

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Temel petrokimyasal hammaddelerden tekstil boyarmaddesi ara maddelerinin sentez reaksiyonlarını ve mekanizmalarını tasarlar.
2 Farklı boyarmadde sınıflarının (azo, antrakinon vb.) kromofor ve oksokrom gruplarını analiz ederek renk-yapı ilişkisini değerlendirir.
3 Küp (vat) ve reaktif gibi spesifik boyarmadde molekül yapılarının hedeflenen lif ile etkileşimini ve nihai ışık/yıkama haslığı performansını kimyasal temelde yorumlar.
4 Geleneksel boyarmadde sentez süreçlerinin çevresel ve toksikolojik etkilerini analiz eder, sürdürülebilir ve ekolojik üretim alternatifleri önerir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Boyarmadde Kimyasına Giriş, Renk Teorisi ve Işık Absorbsiyonu
2 Petrokimyasal Hammaddeler ve Aromatik Bileşiklerin Temel Reaksiyonları
3 Boyarmadde Ara Maddelerinin Sentezi I: Nitrolama ve Aminasyon Reaksiyonları
4 Boyarmadde Ara Maddelerinin Sentezi II: Sülfolama ve Halojenleme
5 Azo Boyarmaddeler: Diazotlanma ve Kenetlenme Reaksiyon Mekanizmaları
6 Azo Boyarmaddeler: Diazotlanma ve Kenetlenme Reaksiyon Mekanizmaları
7 Karbonil ve Antrakinon Boyarmaddelerin Sentezi ve Yapısal Özellikleri
8 Küp (Vat) Boyarmaddeler: İndigo ve Türevlerinin Sentezi ile İndirgenme Mekanizmaları
9 Reaktif Boyarmaddeler: Reaktif Grupların Sentezi ve Lif ile Bağ Reaksiyonları
10 Dispers ve Asit Boyarmaddeler: Moleküler Tasarım ve Sentez Yöntemleri
11 Boyarmadde Moleküler Yapısı, Işık Haslığı ve Fotokimyasal Bozunma İlişkisi
12 Boyarmadde Moleküler Yapısı, Işık Haslığı ve Fotokimyasal Bozunma İlişkisi
13 Boyarmadde Sentezinde Çevresel Etkiler, Toksikoloji ve Ağır Metal Giderimi
14 Ekolojik Boyarmadde Üretimi, Doğal Boyarmaddelerin Sentez Analogları ve Gelecek Yaklaşımları

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10
Tüm 3 5 3
Ö1 3 5 3
Ö2 3 5 3
Ö3 3 5 3
Ö4 3 5 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.gaziantep.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=54556&lang=tr